تبریز، شهر کهن و تاریخی ایران، که با لقب «شهر اولینها» شناخته میشود، در شمال غرب کشورمان، در آغوش کوههای سر به فلک کشیده، هر فصل زیبایی خاص خود را دارد. با این حال، بهار و تابستان تبریز به دلیل آب و هوای معتدل و مطبوع، بهترین فرصت را برای گشت و گذار در جاذبههای طبیعی و تاریخی این منطقه فراهم میآورد. اگر به دنبال فرار از گرمای طاقتفرسای تابستان در شهرهای مرکزی و جنوبی هستید یا میخواهید طراوت و سرسبزی بهاری را در دامن طبیعت بکر تجربه کنید، تبریز مقصد ایدهآل شماست. این مقاله، راهنمای جامع شما برای کشف ۱۳ نقطه دیدنی در تابستان و ۱۲ جاذبه شگفتانگیز در بهار، با تمرکز بر آب و هوا و بهترین زمان سفر است.
۱. آب و هوا و بهترین زمان سفر به تبریز
تبریز دارای آب و هوای نیمه خشک با تابستانهای معتدل و زمستانهای بسیار سرد است. قرار گرفتن در دامنههای کوهستانی باعث شده است تا این شهر، حتی در اوج گرمای تابستان، هوایی دلپذیر و خنکتر از بسیاری از کلانشهرهای ایران داشته باشد.
الف) آب و هوای بهار: فصل طراوت و سرسبزی
بهار، به خصوص اواخر اردیبهشت و خردادماه، خوشآبوهواترین زمان برای سفر به تبریز است.
| ماه | میانگین دما (سانتیگراد) | وضعیت آب و هوا | ویژگیها |
|---|---|---|---|
| فروردین | ۱۰.۵ | سرد و متغیر | احتمال بارش باران و برف، نیاز به لباس گرم |
| اردیبهشت | ۱۶.۵ تا ۲۰ | معتدل و دلپذیر | اوج سرسبزی طبیعت، زمان عالی برای عکاسی |
| خرداد | ۲۰ تا ۲۵ | مایل به گرمی | آب و هوای ایدهآل برای گشت و گذار بیرون شهر |
در بهار، دشتها و کوهستانهای اطراف تبریز غرق در سبزی و گلهای وحشی میشوند و دمای مطبوع روزانه (بین ۱۵ تا ۲۵ درجه سانتیگراد) سفر را بسیار لذتبخش میکند. با این حال، باید آماده تغییرات ناگهانی جوی و بارشهای بهاری باشید.
ب) آب و هوای تابستان: فرار از گرما
تابستانهای تبریز، برخلاف تصور عمومی از یک شهر کوهستانی، گرم و خشک هستند، اما نسبت به میانگین دمای ایران، معتدل محسوب میشوند. بهترین ماه برای سفر به تبریز در تابستان، اواخر شهریور است.
- تیرماه (گرمترین ماه سال): میانگین دمای تبریز در تیرماه حدود ۲۵ تا ۲۸ درجه سانتیگراد است و حداکثر دما میتواند تا ۳۵ درجه نیز برسد. بارندگی در این ماه بسیار کم است.
- شهریور: با گذر از اوج گرما، آب و هوا در شهریورماه به سمت خنکی و دلپذیری پیش میرود و دما معمولاً بین ۲۰ تا ۲۵ درجه سانتیگراد ثابت میشود. این زمان (اواخر مرداد تا شهریور) به دلیل خنک شدن نسبی و کاهش جمعیت مسافر، بهترین فرصت برای سفری راحت و مقرونبهصرفه است.
۲. ۱۳ جای دیدنی اطراف تبریز در تابستان: خنکای طبیعت و تاریخ
تابستان، فصل کشف جاذبههای طبیعی دورتر و گذراندن وقت در فضاهای باز است. در این فصل میتوانید از مناطق ییلاقی و کوهستانی تبریز نهایت استفاده را ببرید.
۵ جاذبه تابستانی برتر اطراف تبریز (توضیحات مفصل)
۱. جنگلهای ارسباران (Arasbaran Forest) یا قره داغ
ارسباران، گنجینه زیستی آذربایجان، یکی از بهترین نقاط برای فرار از گرمای تابستان است. این منطقه حفاظتشده که در شمال شرق تبریز واقع شده، با تنوع گیاهی و جانوری بینظیر (مانند گونه کمیاب مرال) و آب و هوای خنک کوهستانی، مقصدی ایدهآل برای کمپینگ و کوهنوردی تابستانی است. حضور در این جنگلهای انبوه، به شما تجربهای عمیق از طبیعت بکر را میدهد. در تابستان میتوانید از زیباییهای قلعه بابک (بابک قالاسی) در کلیبر نیز که در قلب ارسباران قرار دارد، لذت ببرید.
۲. آبشار آسیاب خرابه (Asiab Kharabeh) – جلفا
آبشار آسیاب خرابه، واقع در نزدیکی مرز جلفا و رودخانه ارس، مکانی منحصر به فرد است که دیوارههای آن پوشیده از خزه و گیاهان آبزی است. آبشار و چشمههای متعدد آن، فضایی کاملاً خنک و مرطوب ایجاد میکنند. نام آن برگرفته از یک آسیاب آبی قدیمی و ویران است. در گرمای تابستان، ایستادن در کنار این آبشار، حس آرامش و خنکی عمیقی را به شما منتقل میکند و برای عکاسی فوقالعاده است.
۳. کلیسای سنت استپانوس (Saint Stepanos Monastery) – جلفا
این کلیسای تاریخی که در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است، در مسیر جلفا و در دل کوهستانها قرار دارد. بازدید از این شاهکار معماری ارمنی که در یک منطقه دورافتاده و خوش آب و هوا قرار گرفته، یک سفر تاریخی و مذهبی را در تابستان رقم میزند. محیط اطراف کلیسا خنک و آرام است و میتوان معماری سنگی زیبا و کندهکاریهای آن را با دقت مشاهده کرد.
۴. دریاچه و سد امند (Amand Dam & Lake)
دریاچه امند که در نزدیکی تبریز و جاده شبستر واقع شده، یک فضای تفریحی عالی برای تابستان است. آب و هوای منطقه اطراف دریاچه در تابستان معتدلتر از شهر است و امکانات قایقرانی، ماهیگیری و پیکنیک در کنار آب برای گردشگران فراهم است. این مکان به عنوان یک کمپ توریستی و تفریحی، گزینهای عالی برای گشتوگذار یکروزه و لذت بردن از نسیم خنک دریاچه است.
۵. روستای صخرهای کندوان (Kandovan Village)
کندوان، یکی از معدود روستاهای صخرهای مسکونی جهان است که همچنان زندگی در آن جریان دارد. خانههای مخروطی شکل و کلهقندی این روستا که در دل کوه کنده شدهاند، در تابستان بسیار خنک و در زمستان گرم هستند. گشت و گذار در کوچههای سنگی و خرید سوغاتی و عسل طبیعی از مردم محلی در یک عصر تابستانی، تجربهای فراموشنشدنی از معماری و فرهنگ بومی تبریز است.
۸ جاذبه تابستانی دیگر (خارج از شهر و جاهای مرکزی)
| جاذبه | نوع جاذبه | ویژگی کلیدی در تابستان |
|---|---|---|
| ۶. کوه عینالی (Eynali Mount) یا عون بن علی | طبیعی/تفریحی | تلهکابین، هوای خنک کوهستانی، دید پانوراما از شهر در عصر تابستانی |
| ۷. کوه های آلاداغلار (Aladaglar Mountains) | طبیعی/منظره | کوههای رنگی خیرهکننده (زرد، قرمز، نارنجی) که در آفتاب تابستان جلوه بیشتری دارند. |
| ۸. بازار بزرگ تبریز | تاریخی/بازار | بزرگترین بازار سرپوشیده جهان؛ سقفهای بلند و قدیمی باعث خنکی و دوری از تابش مستقیم آفتاب میشود. |
| ۹. ائل گلی (El-Goli Park) | تفریحی/تاریخی | پارک بزرگ با دریاچه مصنوعی، قایقسواری و فضای سبز وسیع برای پیادهروی عصرگاهی. |
| ۱۰. دره لیقوان (Leyghvan Valley) | طبیعی/روستایی | طبیعت سرسبز، چشمهها و آب و هوای ییلاقی، مشهور به تولید پنیر مرغوب لیقوان. |
| ۱۱. قلعه بابک (Babak Castle) – کلیبر | تاریخی/کوهنوردی | نیاز به پیادهروی در ارتفاعات، منظره جنگلهای ارسباران از بالا، هوای خنک قله. |
| ۱۲. کویر قوم تپه (Qom Tappeh Desert) | طبیعی/منظره | تجربه کویرنوردی در تابستانهای نسبتاً خنک آذربایجان (به شرطی که صبح زود یا عصر باشد). |
| ۱۳. روستای خشگناب (Khoshknab Village) | روستایی/فرهنگی | زادگاه استاد شهریار، محیط آرام و ییلاقی برای استراحت در دل طبیعت. |
۳. ۱۲ دیدنی تبریز در بهار: غوطهور شدن در تاریخ و شکوفهها
بهار، زمانی است که شهر تبریز جامه سبز بر تن میکند و بهترین زمان برای بازدید از جاذبههای تاریخی، موزهها و پارکهای داخل شهری است.
۵ جاذبه بهاری برتر تبریز (توضیحات مفصل)
۱. پارک ائل گلی (El-Goli Park)
ائل گلی که نگین تبریز است، در بهار به اوج زیبایی میرسد. درختان تازه شکوفهزده، فضای سبز با طراوت و هوای معتدل، این پارک را به بهترین مکان برای گذراندن یک روز بهاری تبدیل میکند. میتوانید در اطراف استخر بزرگ (شاهگلی) قدم بزنید، قایقسواری کنید و از منظره عمارت هشتگوش در مرکز استخر لذت ببرید.
۲. مقبره الشعرا (Maghbaratoshoara)
در بهار و در هوای معتدل، بازدید از این آرامگاه باشکوه که مدفن بیش از ۴۰۰ شاعر و عارف بزرگ از جمله شهریار، قطران تبریزی و اسدی توسی است، تجربهای فرهنگی و آرامشبخش خواهد بود. فضای معماری مدرن و در عین حال سنتی مقبره، در روزهای آفتابی بهار جلوهای خاص پیدا میکند.
۳. مسجد کبود (Blue Mosque) یا فیروزه اسلام
مسجد کبود، که به دلیل کاشیکاریهای لاجوردی و فیروزهای بینظیرش به این نام مشهور است، یکی از شاهکارهای معماری اسلامی دوران قراقویونلوهاست. بهار بهترین فصل برای مشاهده این کاشیها در نور ملایم روز است. معماری باشکوه آن، نمادی از تاریخ و هنر تبریز است.
۴. خانه مشروطه (Mashrooteh House)
این بنای تاریخی که در دوران جنبش مشروطه مرکز گردهمایی آزادیخواهان و مشروطهطلبان بود، در بهار پذیرای گردشگران مشتاقی است که میخواهند با تاریخ معاصر ایران آشنا شوند. با عبور از سرمای زمستان، قدم زدن در حیاط و تالارهای این خانه تاریخی، فرصتی عالی برای درک روحیه انقلابی مردم تبریز است.
۵. موزه آذربایجان و مسجد جامع تبریز
در نزدیکی بازار و مسجد جامع، موزه آذربایجان مجموعهای غنی از آثار باستانی منطقه، از جمله مجسمههای سنگی و اشیای تاریخی را در خود جای داده است. سپس میتوانید از مسجد جامع تبریز، با معماری ساده و ستونهای محکم خود که قدمتی هزار ساله دارد، دیدن کنید. بهار بهترین زمان برای ترکیب بازدیدهای تاریخی و فرهنگی داخل شهر است.
۷ جاذبه بهاری دیگر (مناسب گشت شهری و تاریخی)
| جاذبه | نوع جاذبه | ویژگی کلیدی در بهار |
|---|---|---|
| ۶. عمارت شهرداری (City Hall Palace) | تاریخی/موزه | بازدید از موزه شهر و تالارهای داخلی در یک روز بهاری با نور مناسب. |
| ۷. خانه نیکدل و سایر خانههای قاجار | تاریخی/معماری | دیدن شکوفههای حیاط و معماریهای آجری زیبا در هوای پاک بهار. |
| ۸. بازار بزرگ تبریز | تاریخی/بازار | تجربه شلوغی بازار در آستانه عید نوروز یا پس از آن و خرید سوغاتی. |
| ۹. پارک باغمیشه (Baqmishah Park) | تفریحی/طبیعی | یکی از بزرگترین پارکهای تبریز، مناسب پیادهروی و تفریح خانوادگی در اوایل بهار. |
| ۱۰. ربع رشیدی (Rab’i Rashidi) | تاریخی/آموزشی | بقایای یکی از بزرگترین مراکز علمی و دانشگاهی جهان در قرن هفتم هجری. |
| ۱۱. کوه های آلاداغلار (Aladaglar Mountains) | طبیعی/منظره | تماشای رنگهای کوهها در کنار سرسبزی دشتهای اطراف در فصل بهار. |
| ۱۲. تفرجگاه عینالی (Eynali Recreation Area) | تفریحی/ورزشی | کوهنوردی یا تلهکابین در دامنه کوه که تازه از خواب زمستانی بیدار شده و پر از گلهای بهاری است. |
حقایق جالب و آماری در مورد تبریز (شهر اولینها)
تبریز نه تنها یک شهر تاریخی بلکه زادگاه بسیاری از نوآوریهای ایران معاصر است.
- پایتخت جهانی فرش: تبریز از سوی شورای جهانی صنایع دستی به عنوان «شهر جهانی بافت فرش» شناخته شده است که نشاندهنده قدمت و کیفیت فرشهای دستباف این منطقه است.
- اولینهای تبریز: تبریز لقب «شهر اولینها» را دارد. اولین چاپخانه، اولین روزنامهنگاری ملی، اولین سینما، اولین مدرسه کرولالها و اولین اتاق بازرگانی در ایران در این شهر تأسیس شدند.
- پایتخت ولایتعهدی: در دوران قاجار، تبریز همواره محل اقامت ولیعهد و دروازه ورود به غرب بود.
- بلندترین برج آتشنشانی ایران: برج آتشنشانی (یانقین گولی) تبریز که در سال ۱۲۲۱ شمسی ساخته شد، قدیمیترین برج آتشنشانی ایران است.
- شهر بدون گدا: تبریز به عنوان یکی از امنترین و پاکیزهترین کلانشهرهای ایران، شهرت «شهر بدون گدا» را به خود اختصاص داده است.
جمعبندی نهایی
تبریز با تلفیق جاذبههای تاریخی شگفتانگیز در داخل شهر و مناظر طبیعی بکر در اطراف، مقصدی عالی برای سفرهای فصلی است. اگر به دنبال آب و هوای کاملاً خنک، ییلاقی و گشت و گذار در طبیعت هستید، تابستان و به ویژه شهریورماه را انتخاب کنید. اگر هدف شما تماشای طراوت بهاری، شکوفهها و بازدید از موزهها و بناهای تاریخی در یک هوای معتدل است، اواخر اردیبهشت و خرداد بهترین زمان برای شماست. با انتخاب هوشمندانه فصل سفر، میتوانید بهترین تجربه را از پایتخت گردشگری جهان اسلام کسب کنید.
سفر خوبی داشته باشید!
