قرارداد فیلمنامهنویسی مدرکی است که حقوق هر دو طرف — نویسنده و تهیهکننده — را در برابر سوءتفاهمهای رایج صنعت محافظت میکند. بسیاری از فیلمنامهنویسان ایرانی بدون قرارداد رسمی کار میکنند و بعدها با مشکلاتی چون پرداختنشدن دستمزد، تغییر فیلمنامه بدون اجازه یا از دست دادن حقوق مالکیت معنوی مواجه میشوند. در این مقاله، ساختار دقیق یک قرارداد حرفهای، 5 نمونه کامل و قابل استفاده برای سناریوهای مختلف، و آخرین ارقام رسمی دستمزد سال 1405 را بررسی میکنیم.
چرا قرارداد مکتوب در فیلمنامهنویسی حیاتی است؟
توافق شفاهی در صنعت سینما ارزش قانونی پایینی دارد؛ اثبات آن در دادگاه تقریباً غیرممکن است. طبق ماده ۱۰ قانون مدنی ایران، قراردادهای خصوصی در صورت عدم مغایرت با قانون، نافذ و لازمالاجرا هستند — اما فقط اگر کتبی باشند و بندهای اساسی در آنها درج شده باشد.
یکی از معضلات رایج در صنعت، گرفتن «طرح» از نویسنده بدون پرداخت دستمزد است. انجمن فیلمنامهنویسان سینمای ایران این رویه را «غیراخلاقی و سودجویانه» اعلام کرده و تأکید دارد که قرارداد باید پیش از ارائه طرح، نه پس از تصویب آن، امضا شود.
نکته حقوقی مهم: طبق قانون حمایت حقوق مؤلفان ایران، حقوق معنوی فیلمنامهنویس (مانند حق ذکر نام روی اثر) قابل انتقال به دیگری نیست — حتی اگر در قرارداد این انتقال قید شده باشد. چنین بندی قانوناً باطل است.
بندهای اساسی یک قرارداد فیلمنامهنویسی استاندارد
قرارداد فیلمنامهنویسی — چه برای سینما، چه سریال و چه پلتفرمهای VOD — باید حداقل این بندها را داشته باشد:
- مشخصات طرفین: نام کامل، کد ملی یا شناسه ملی (برای شرکتها)، آدرس و شماره تماس
- موضوع قرارداد: عنوان پروژه، ژانر، تعداد صفحات یا قسمتهای مورد انتظار
- زمانبندی تحویل: تاریخ دقیق تحویل پیشنویس اول، بازنویسی و نسخه نهایی
- حقالزحمه و نحوه پرداخت: مبلغ، تعداد اقساط و تاریخ هر پرداخت
- مالکیت فکری: مشخص شود حقوق مادی به چه کسی تعلق دارد و حقوق معنوی نزد نویسنده باقی میماند
- تعداد بازنویسیهای مجاز: هر بازنویسی اضافه باید دستمزد مستقل داشته باشد
- شرایط فسخ: در صورت لغو پروژه، چه درصدی از دستمزد قابل پرداخت است
- بند محرمانگی: ممنوعیت افشای محتوای فیلمنامه تا زمان اکران
- حل اختلاف: مرجع داوری یا دادگاه ذیصلاح
هشدار: اگر پروژه دو نویسنده دارد، دستمزد هر نویسنده باید در قرارداد جداگانهای درج شود. انجمن فیلمنامهنویسان تأکید کرده که مبلغ اعلامشده «بهازای هر نویسنده» است و نباید بین دو نفر تقسیم شود.
5 نمونه قرارداد فیلمنامهنویسی
در تمام نمونههای زیر، متن داخل [ کروشه ] را با اطلاعات واقعی جایگزین کنید. این قراردادها بر اساس عرف صنعت سینمای ایران و اصول حقوق قراردادی تنظیم شدهاند؛ توصیه میشود پیش از امضای نهایی، یک وکیل متخصص در حقوق هنر آنها را بررسی کند.
نمونه ۱: قرارداد نگارش فیلمنامه سینمایی
این قرارداد در تاریخ [تاریخ انعقاد به حروف] بین طرفین زیر منعقد میگردد:
طرف اول (کارفرما / تهیهکننده):
نام و نام خانوادگی: [نام کامل]
کد ملی: [کد ملی]
آدرس: [آدرس کامل]
شماره تماس: [شماره]
طرف دوم (فیلمنامهنویس):
نام و نام خانوادگی: [نام کامل]
کد ملی: [کد ملی]
آدرس: [آدرس کامل]
شماره تماس: [شماره]
ماده ۱ — موضوع قرارداد
طرف دوم متعهد میشود فیلمنامهای داستانی با مشخصات زیر بنویسد و به طرف اول تحویل دهد:
– عنوان موقت: [عنوان]
– ژانر: [ژانر]
– تعداد صفحات: بین ۹۰ تا ۱۱۰ صفحه در قالب استاندارد فیلمنامهنویسی
– خلاصه طرح مورد توافق: [یک پاراگراف از خلاصه داستان که طرفین روی آن توافق دارند]
ماده ۲ — زمانبندی تحویل
– تحویل پیشنویس اول: [تاریخ]
– اعلام نظر کارفرما درباره پیشنویس: حداکثر ۱۵ روز پس از دریافت
– تحویل بازنویسی اول: [تاریخ]
– تحویل نسخه نهایی: [تاریخ]
تأخیر کارفرما در اعلام نظر، به همان نسبت مهلت تحویل فیلمنامهنویس را تمدید میکند.
ماده ۳ — حقالزحمه و نحوه پرداخت
مبلغ کل قرارداد: [مبلغ به عدد] ریال ([مبلغ به حروف] ریال)
– قسط اول: ۳۰٪ معادل [مبلغ] ریال — هنگام امضای این قرارداد
– قسط دوم: ۴۰٪ معادل [مبلغ] ریال — هنگام تحویل پیشنویس اول
– قسط سوم: ۳۰٪ معادل [مبلغ] ریال — هنگام تأیید کتبی نسخه نهایی
پرداختها از طریق واریز به شماره حساب [شماره حساب] نزد بانک [نام بانک] انجام میشود.
ماده ۴ — بازنویسی
کارفرما حق دارد حداکثر دو بار درخواست بازنویسی کلی بدهد. این دو بازنویسی در دستمزد مندرج در ماده ۳ لحاظ شده است. هر درخواست بازنویسی بیشتر از دو بار، مستلزم توافق جداگانه و پرداخت دستمزد اضافی به میزان [مبلغ] ریال بهازای هر بازنویسی است. اصلاحات جزئی (کمتر از ۱۵٪ حجم فیلمنامه) در این تعداد محاسبه نمیشوند.
ماده ۵ — مالکیت فکری
– حقوق مادی (نشر، پخش، تولید): پس از پرداخت کامل دستمزد، به طرف اول منتقل میشود.
– حقوق معنوی (حق ذکر نام، حق اعتراض به تحریف اثر): طبق قانون حمایت حقوق مؤلفان ایران، این حقوق غیرقابل انتقال بوده و نزد طرف دوم باقی میماند. نام طرف دوم به عنوان فیلمنامهنویس باید در تمام نسخههای چاپی، پوستر، تیتراژ فیلم و هر رسانه معرفیکننده اثر ذکر شود.
– تا پیش از پرداخت کامل دستمزد، مالکیت فیلمنامه نزد طرف دوم محفوظ است.
ماده 5 — محرمانگی
هر دو طرف متعهد میشوند محتوای فیلمنامه، جزئیات داستان و مفاد این قرارداد را تا زمان اعلام عمومی رسمی پروژه، محرمانه نگه دارند. نقض این بند موجب مسئولیت خسارت میشود.
ماده ۷ — شرایط فسخ
الف) در صورت فسخ قرارداد از سوی کارفرما پیش از تحویل پیشنویس اول، کارفرما ملزم به پرداخت ۵۰٪ کل دستمزد است.
ب) در صورت فسخ قرارداد از سوی کارفرما پس از تحویل پیشنویس اول، کارفرما ملزم به پرداخت ۱۰۰٪ کل دستمزد است.
ج) در صورت فسخ از سوی فیلمنامهنویس بدون دلیل موجه، وی موظف است مبالغ دریافتی را مسترد کند.
د) تأخیر بیش از 5۰ روز کارفرما در پرداخت هر قسط، حق فسخ یکطرفه را برای فیلمنامهنویس ایجاد میکند.
ماده ۸ — حل اختلاف
در صورت بروز اختلاف در تفسیر یا اجرای این قرارداد، طرفین ابتدا از طریق مذاکره مستقیم برای حل آن تلاش میکنند. در صورت عدم توافق، موضوع به داوری ارجاع میشود. داور منتخب: [نام داور یا مرکع داوری]. رأی داور برای طرفین لازمالاجرا است.
ماده ۹ — سایر شروط
– این قرارداد در دو نسخه با اعتبار یکسان تنظیم شده و هر طرف یک نسخه نگه میدارد.
– هرگونه تغییر در مفاد این قرارداد باید به صورت کتبی و با امضای هر دو طرف باشد.
– قانون حاکم بر این قرارداد: قوانین جمهوری اسلامی ایران
امضای طرف اول: _________________ تاریخ: _________
امضای طرف دوم: _________________ تاریخ: _________
نمونه ۲: قرارداد نگارش سریال تلویزیونی
این قرارداد در تاریخ [تاریخ] بین طرفین زیر منعقد میگردد:
طرف اول (تهیهکننده / شبکه):
نام: [نام شرکت یا شخص] | شناسه ملی / کد ملی: [کد] | آدرس: [آدرس] | تلفن: [شماره]
طرف دوم (فیلمنامهنویس):
نام و نام خانوادگی: [نام کامل] | کد ملی: [کد] | آدرس: [آدرس] | تلفن: [شماره]
ماده ۱ — موضوع قرارداد
طرف دوم تعهد میدهد فیلمنامه سریال تلویزیونی با مشخصات زیر را بنویسد:
– عنوان سریال: [عنوان]
– ژانر: [ژانر]
– تعداد قسمتهای این قرارداد: [عدد] قسمت
– مدت زمان هر قسمت: حدود [مدت] دقیقه
– صفحات تقریبی هر قسمت: [عدد] صفحه
– خلاصه کلی سریال: [توضیح مختصر]
– تاریخ شروع نگارش: [تاریخ]
ماده ۲ — زمانبندی تحویل
– تحویل فیلمنامه قسمت اول: [تاریخ]
– تحویل هر قسمت بعدی: [مثلاً هر ۱۰ روز یک قسمت]
– اعلام نظر کارفرما درباره هر قسمت: حداکثر ۱۰ روز پس از دریافت
– تحویل بازنویسی هر قسمت پس از دریافت نظرات: [مثلاً ۷ روز]
کارفرما موظف است جلسه همفکری داستانی را حداقل [عدد] بار در ماه با فیلمنامهنویس برگزار کند.
ماده ۳ — حقالزحمه
دستمزد نگارش هر قسمت: [مبلغ به عدد] ریال ([مبلغ به حروف] ریال)
مجموع دستمزد کل قرارداد ([عدد] قسمت): [مبلغ کل] ریال
نحوه پرداخت:
– پیشپرداخت هنگام امضا: [مبلغ] ریال (معادل دستمزد [عدد] قسمت)
– پرداخت دستمزد هر قسمت پس از تحویل و تأیید آن: ظرف [عدد] روز کاری
تأخیر در پرداخت، موجب تعلیق تحویل قسمت بعدی میشود و این تأخیر مسئولیتی برای فیلمنامهنویس ایجاد نمیکند.
ماده ۴ — توقف یا لغو پروژه
الف) اگر پروژه پس از تأیید [عدد] قسمت متوقف شود، کارفرما موظف است دستمزد تمام قسمتهای نانوشته این قرارداد را به میزان ۵۰٪ پرداخت کند.
ب) اگر توقف پروژه به دلیل عدم دریافت مجوز از مراجع ذیربط باشد، پرداخت ۵۰٪ دستمزد قسمتهای نانوشته همچنان لازمالاجراست، مگر طرفین توافق دیگری داشته باشند.
ج) فیلمنامههای نوشتهشده و پرداختشده در اختیار کارفرما باقی میماند؛ قسمتهای نانوشته متعلق به فیلمنامهنویس است.
ماده ۵ — مالکیت فکری
– حقوق پخش تلویزیونی داخلی: به طرف اول منتقل میشود.
– حقوق پخش خارجی، فروش به پلتفرمهای VOD، اقتباس برای فیلم سینمایی: مستلزم توافق جداگانه و پرداخت دستمزد مستقل است.
– حقوق معنوی (ذکر نام): غیرقابل انتقال و نزد طرف دوم
– نام فیلمنامهنویس در تیتراژ ابتدایی هر قسمت ذکر میشود.
ماده 5 — بازنویسی
هر قسمت شامل یک بازنویسی رایگان است. بازنویسی دوم و بیشتر برای هر قسمت، دستمزد جداگانهای به میزان [مبلغ] ریال دارد. درخواست بازنویسی باید کتبی و با ذکر دلایل مشخص ارائه شود.
ماده ۷ — شرایط فسخ
هر یک از طرفین میتواند قرارداد را با اعلام کتبی ۳۰ روزه فسخ کند. در صورت فسخ، تعهدات مالی بر اساس ماده ۴ محاسبه میشود.
ماده ۸ — حل اختلاف
اختلافات ابتدا از طریق مذاکره، و در صورت عدم نتیجه از طریق داوری [نام داور یا مرکز] حلوفصل میشود.
این قرارداد در دو نسخه تنظیم شده است.
امضای طرف اول: _________________ تاریخ: _________
امضای طرف دوم: _________________ تاریخ: _________
نمونه ۳: قرارداد خرید و فروش فیلمنامه آماده
قرارداد واگذاری حقوق فیلمنامه
این قرارداد در تاریخ [تاریخ] بین طرفین زیر منعقد میگردد:
طرف اول (خریدار / تهیهکننده):
نام: [نام] | کد ملی / شناسه ملی: [کد] | آدرس: [آدرس] | تلفن: [شماره]
طرف دوم (فیلمنامهنویس / فروشنده):
نام: [نام] | کد ملی: [کد] | آدرس: [آدرس] | تلفن: [شماره]
ماده ۱ — موضوع قرارداد
طرف دوم اثری با مشخصات زیر را که کلیه حقوق مادی آن متعلق به اوست، به طرف اول واگذار میکند:
– عنوان فیلمنامه: [عنوان]
– ژانر: [ژانر]
– تعداد صفحات: [عدد] صفحه
– تاریخ نگارش نسخه نهایی: [تاریخ]
– خلاصه داستان: [خلاصه]
طرف دوم تأیید میکند که این اثر کاملاً اورجینال است، حق نویسندگی آن منحصراً به وی تعلق دارد و هیچگونه حق ثالثی بر آن وجود ندارد.
ماده ۲ — مبلغ و نحوه پرداخت
مبلغ خرید فیلمنامه: [مبلغ] ریال ([مبلغ به حروف] ریال)
پرداخت به صورت زیر انجام میشود:
– پیشپرداخت هنگام امضا: ۵۰٪ معادل [مبلغ] ریال
– مانده: ۵۰٪ معادل [مبلغ] ریال، ظرف [عدد] روز پس از امضای قرارداد
علاوه بر مبلغ فوق، طرف اول متعهد میشود [عدد]٪ از درآمد خالص گیشه فیلم (پس از کسر هزینههای توزیع) را به طرف دوم پرداخت کند.
ماده ۳ — حقوق واگذار شده
با این قرارداد، حقوق زیر از طرف دوم به طرف اول منتقل میشود:
– حق ساخت فیلم سینمایی بر اساس این فیلمنامه
– حق پخش داخلی
– حق پخش در پلتفرمهای نمایش خانگی داخلی
حقوق زیر واگذار نمیشود و مستلزم توافق جداگانه است:
– حق ساخت سریال یا دنباله
– حق اقتباس مجدد یا ساخت نسخه خارجی
– حق پخش خارج از ایران
ماده ۴ — حق بازگشت فیلمنامه (Reversion Right)
اگر طرف اول ظرف سه سال از تاریخ امضای این قرارداد، اقدام به تولید فیلم بر اساس این فیلمنامه نکند، کلیه حقوق مادی به طرف دوم بازمیگردد. بازگشت حقوق نیازی به اقدام حقوقی ندارد و به صورت خودکار اعمال میشود. مبالغ پرداختشده مسترد نمیشوند.
ماده ۵ — حقوق معنوی
نام طرف دوم به عنوان فیلمنامهنویس در تمام مواد تبلیغاتی، پوستر، تیتراژ فیلم و جشنوارهها ذکر خواهد شد. این حق غیرقابل اسقاط است.
ماده 5 — ضمانت اصالت اثر
طرف دوم ضمانت میدهد این اثر از هیچ منبع دیگری اقتباس نشده و هیچ ادعایی از سوی اشخاص ثالث درباره مالکیت آن وجود ندارد. اگر بعد از امضای قرارداد ثابت شود که این ضمانت کاذب بوده، طرف دوم مسئول تمام خسارات است.
ماده ۷ — حل اختلاف
اختلافات از طریق داوری [داور/مرکز] حل میشود.
این قرارداد در دو نسخه تنظیم شده است.
امضای طرف اول: _________________ تاریخ: _________
امضای طرف دوم: _________________ تاریخ: _________
نمونه ۴: قرارداد اقتباس از اثر ادبی
این قرارداد در تاریخ [تاریخ] بین طرفین زیر منعقد میگردد:
طرف اول (تهیهکننده):
نام: [نام] | کد ملی / شناسه ملی: [کد] | آدرس: [آدرس] | تلفن: [شماره]
طرف دوم (فیلمنامهنویس / اقتباسکننده):
نام: [نام] | کد ملی: [کد] | آدرس: [آدرس] | تلفن: [شماره]
ماده ۱ — موضوع قرارداد
طرف دوم تعهد میدهد از اثر ادبی زیر، فیلمنامه سینمایی / تلویزیونی بنویسد:
– عنوان اثر اصلی: [عنوان]
– نویسنده / صاحب اثر اصلی: [نام]
– ناشر: [نام ناشر]
– سال انتشار: [سال]
– نوع اقتباس: [کامل / جزئی / الهامگرفته]
– عنوان موقت فیلمنامه: [عنوان]
طرف اول تأیید میکند که قرارداد کسب حق اقتباس را با صاحب یا وارث اثر ادبی اصلی منعقد کرده و مجاز به سفارش این اقتباس است.
ماده ۲ — زمانبندی
– جلسات همفکری اولیه: [تعداد] جلسه ظرف [مدت]
– تحویل طرح کلی اقتباس (Treatment): [تاریخ]
– تأیید طرح توسط کارفرما: ظرف ۱۰ روز
– تحویل پیشنویس اول فیلمنامه: [تاریخ]
– تحویل نسخه نهایی: [تاریخ]
ماده ۳ — حقالزحمه
مبلغ کل قرارداد: [مبلغ] ریال
– قسط اول: ۳۰٪ هنگام امضا — [مبلغ] ریال
– قسط دوم: ۲۰٪ پس از تأیید طرح اقتباسی — [مبلغ] ریال
– قسط سوم: ۳۰٪ هنگام تحویل پیشنویس اول — [مبلغ] ریال
– قسط چهارم: ۲۰٪ پس از تأیید نسخه نهایی — [مبلغ] ریال
دستمزد اقتباسکننده مستقل از دستمزدی است که صاحب اثر اصلی از کارفرما دریافت میکند.
ماده ۴ — حدود اقتباس
طرف دوم میتواند داستان، شخصیتها و ساختار روایی اثر اصلی را متناسب با ضروریات سینمایی تغییر دهد. تغییرات اساسی در پیرنگ اصلی باید با موافقت کتبی طرف اول انجام شود. طرف دوم حق ندارد شخصیتها یا صحنههای ارجاعدهنده به اثر اصلی را حذف کند مگر با توافق کتبی.
ماده ۵ — مالکیت فکری
– حقوق مادی فیلمنامه اقتباسی: به طرف اول منتقل میشود (مشروط بر اینکه حق اقتباس از صاحب اثر اصلی نیز کسب شده باشد).
– نام طرف دوم به صورت «اقتباس: [نام]» در تمام مواد معرفی اثر ذکر میشود.
– نام صاحب اثر اصلی نیز در کنار نام اقتباسکننده درج خواهد شد.
ماده 5 — مسئولیت حق اقتباس
طرف اول مسئول کسب و پرداخت حق اقتباس به صاحب اثر اصلی است. هرگونه دعوای حقوقی مرتبط با نقض حقوق اثر اصلی بر عهده طرف اول است و طرف دوم هیچ مسئولیتی در این خصوص ندارد.
ماده ۷ — فسخ و حل اختلاف
شرایط فسخ مشابه نمونه ۱ (ماده ۷) اعمال میشود. حل اختلاف از طریق داوری [داور/مرکز] انجام میشود.
این قرارداد در دو نسخه تنظیم شده است.
امضای طرف اول: _________________ تاریخ: _________
امضای طرف دوم: _________________ تاریخ: _________
نمونه 5: قرارداد نگارش سریال نمایش خانگی (VOD)
قرارداد نگارش فیلمنامه سریال نمایش خانگی
این قرارداد در تاریخ [تاریخ] بین طرفین زیر منعقد میگردد:
طرف اول (تهیهکننده / پلتفرم):
نام شرکت: [نام] | شناسه ملی: [کد] | آدرس: [آدرس] | تلفن: [شماره] | نماینده مجاز: [نام]
طرف دوم (فیلمنامهنویس):
نام: [نام] | کد ملی: [کد] | آدرس: [آدرس] | تلفن: [شماره]
ماده ۱ — موضوع قرارداد
طرف دوم تعهد میدهد فیلمنامه سریال با مشخصات زیر را بنویسد:
– عنوان: [عنوان]
– ژانر: [ژانر]
– تعداد قسمتها: [عدد] قسمت
– مدت تقریبی هر قسمت: [مدت] دقیقه
– پلتفرم مقصد: [نام پلتفرم]
– خلاصه کلی: [خلاصه]
ماده ۲ — زمانبندی
– تحویل بایبل (Bible) سریال (اسناد جهان داستانی، شخصیتها و طرح کلی): [تاریخ]
– تأیید بایبل: ظرف ۱۵ روز
– تحویل طرح (Outline) هر قسمت پیش از نگارش: [مثلاً ۷ روز پیش از شروع نگارش]
– تحویل فیلمنامه هر قسمت: [زمانبندی قسمت به قسمت]
– تأیید هر قسمت: ظرف ۱۰ روز از تحویل
ماده ۳ — حقالزحمه
دستمزد نگارش بایبل: [مبلغ] ریال — پرداخت هنگام تأیید
دستمزد هر قسمت: [مبلغ] ریال
مجموع قرارداد: [مبلغ کل] ریال
نحوه پرداخت:
– پیشپرداخت هنگام امضا: [مبلغ] ریال
– پرداخت هر قسمت ظرف ۵ روز کاری پس از تأیید کتبی
پرداخت مجدد (Residuals): در صورت پخش مجدد سریال در پلتفرمهای دیگر، صادرات به خارج از ایران یا فروش به شبکههای تلویزیونی، طرف اول متعهد است [عدد]٪ از درآمد حاصل از هر توافق جدید را به طرف دوم پرداخت کند.
ماده ۴ — حقوق انحصاری پلتفرم
طرف اول حق پخش انحصاری این سریال را برای مدت [مثلاً ۲ سال] روی پلتفرم [نام] بهدست میآورد. پس از این مدت:
– اگر پلتفرم بخواهد حق انحصاری را تمدید کند، مستلزم توافق و پرداخت جدید است.
– طرف اول میتواند سریال را در پلتفرمهای دیگر عرضه کند، مشروط بر پرداخت Residuals به طرف دوم.
ماده ۵ — مالکیت فکری
– حق پخش روی پلتفرم [نام] برای [مدت] سال: به طرف اول منتقل میشود.
– حق ساخت فصل دوم یا دنباله: مستلزم توافق جداگانه با طرف دوم و پرداخت دستمزد مستقل است.
– حق ساخت فیلم سینمایی بر اساس این سریال: مستلزم توافق جداگانه
– حق پخش خارجی: مستلزم توافق جداگانه و پرداخت Residuals
– حقوق معنوی: غیرقابل انتقال — نام طرف دوم در تیتراژ ابتدایی هر قسمت ذکر میشود.
ماده 5 — بازنویسی
هر قسمت شامل یک بازنویسی رایگان است. بازنویسی بیشتر دستمزد مستقل دارد. کارفرما حق ندارد بدون توافق کتبی، تغییراتی در فیلمنامههای تأیید شده ایجاد کند.
ماده ۷ — توقف پروژه
اگر پلتفرم یا تهیهکننده تصمیم بگیرد پروژه را پیش از تولید کامل متوقف کند:
– دستمزد تمام قسمتهای نوشتهشده به طور کامل پرداخت میشود.
– برای قسمتهای نانوشته، ۵۰٪ دستمزد پرداخت میشود.
– مالکیت قسمتهای نانوشته نزد طرف دوم باقی میماند.
ماده ۸ — محرمانگی
محتوای سریال، مفاد قرارداد و تمام اسناد داستانی تا زمان اعلام عمومی رسمی، محرمانه است. نقض این بند مستوجب پرداخت خسارت [مبلغ] ریال است.
ماده ۹ — حل اختلاف
اختلافات از طریق داوری [داور/مرکز] حل میشود. قانون حاکم: قوانین جمهوری اسلامی ایران.
این قرارداد در دو نسخه با اعتبار یکسان تنظیم شده است.
امضای طرف اول: _________________ تاریخ: _________
امضای طرف دوم: _________________ تاریخ: _________
دستمزد فیلمنامهنویسان ایرانی در سال 1405
انجمن فیلمنامهنویسان سینمای ایران در فروردین 1405 آخرین ارقام پایه دستمزد را اعلام کرد. این ارقام «مبنای شروع مذاکره» هستند، نه سقف.
| نوع اثر | دستمزد پایه (تومان) | توضیحات |
| فیلمنامه سینمایی | ۱ میلیارد | بر مبنای بودجه تولید ۲۰ میلیاردی |
| تلهفیلم | ۵۰۰ میلیون | فیلم تلویزیونی یکقسمتی |
| هر قسمت سریال تلویزیونی | ۳۰۰ میلیون | بهازای هر نویسنده |
| هر قسمت سریال نمایش خانگی | ۵۰۰ میلیون | بر مبنای بودجه ۵ میلیارد بهازای هر قسمت |
| طرح آماده برای فیلم سینمایی | ۳۰۰ میلیون | معادل ۳۰٪ قیمت فیلمنامه کامل |
| طرح سریال | ۳۰۰ میلیون | معادل دستمزد یک قسمت |
| بازنویسی توسط نویسنده دیگر | برابر دستمزد کامل | نه کمتر از دستمزد نگارش اولیه |
مقایسه این ارقام با سال ۱۴۰۱ (۲۰۰ میلیون برای فیلم سینمایی) نشان میدهد طی چهار سال، دستمزد پایه ۵ برابر شده — که عمدتاً ناشی از تورم در هزینههای تولید است، نه افزایش واقعی قدرت خرید فیلمنامهنویسان.
اشتباهات رایجی که فیلمنامهنویسان در قرارداد مرتکب میشوند
- قرارداد بستن بعد از شروع کار: اگر بدون قرارداد شروع به نوشتن کنید، موضع چانهزنیتان را از دست میدهید.
- مبهم گذاشتن تعداد بازنویسیها: «ویرایشهای لازم» عبارتی است که تهیهکننده میتواند برای الزام به صدها ساعت کار اضافه از آن استفاده کند.
- تقسیم دستمزد با نویسنده دیگر بدون اطلاع: این یک رویه غیراخلاقی شناختهشده در صنعت است. هر نویسنده حق دستمزد مستقل دارد.
- واگذاری حقوق معنوی: این حق قانوناً قابل انتقال نیست. هر بندی که این انتقال را تصریح کند، اعتبار حقوقی ندارد.
- نگرفتن درصد از فروش: انجمن فیلمنامهنویسان پیشنهاد میکند علاوه بر دستمزد نگارش، درصدی از درآمد فیلم هم مطالبه شود.
- ارائه طرح بدون قرارداد: رایجترین اشتباه؛ تهیهکننده طرح را دریافت میکند و بعد اعلام میکند که «مناسب نیست» — و با الهام از همان ایده، اثر دیگری میسازد.
چکلیست قبل از امضای قرارداد فیلمنامهنویسی
- ☐ مشخصات کامل هر دو طرف درج شده؟
- ☐ عنوان پروژه و تعداد صفحات یا قسمتها مشخص است؟
- ☐ تاریخ دقیق تحویل هر مرحله نوشته شده؟
- ☐ مبلغ دستمزد، اقساط و تاریخ هر پرداخت صریح است؟
- ☐ تعداد بازنویسیهای مجاز مشخص شده؟
- ☐ مالکیت مادی و معنوی اثر تعریف شده؟
- ☐ شرایط فسخ و درصد خسارت نوشته شده؟
- ☐ بند محرمانگی وجود دارد؟
- ☐ مرجع حل اختلاف مشخص شده؟
- ☐ هر دو نسخه توسط هر دو طرف امضا شده؟
جمعبندی
قرارداد فیلمنامهنویسی نه یک تشریفات اداری، بلکه ابزار اصلی حفاظت از حقوق فیلمنامهنویس است. انتخاب نوع قرارداد (نگارش اورجینال، فروش اثر آماده، اقتباس، بازنویسی یا سریال VOD) ساختار بندها را تغییر میدهد. در سال 1405، دستمزد پایه فیلمنامه سینمایی یک میلیارد تومان است — رقمی که «مبنای مذاکره» است و نویسندگان حرفهای میتوانند بیشتر از آن مطالبه کنند.
مهمترین توصیه: هیچگاه بدون قرارداد امضاشده، حتی یک صفحه ننویسید.
